Φιλοσοφία

Ιστορία του ψεύδους

  • Μετάφραση:  Βαγγέλης Μπιτσώρης
  • Επίμετρο:  Βαγγέλης Μπιτσώρης
  • Έκδοση:  Angelus Novus, 2019
  • Σελίδες:  320
  • Μέγεθος:  14 x 20,5
  • ISBN:  978-618-5366-09-4
  • Τιμή:  15,26 ευρώ
  • Thumbnail:  Thumbnail
  • Ανάπτυγμα:  Ανάπτυγμα

Ιστορία του ψεύδους

Προλεγόμενα

«Δύσκολα θα μπορέσει κανείς να πιστέψει ότι το ψεύδος έχει μια ιστορία. Την ιστορία του ψεύδους ποιος θα τολμούσε να την αφηγηθεί; Και ποιος θα την υποσχόταν ως αληθινή ιστορία; Γιατί αν υποθέσουμε [...] ότι το ψεύδος έχει μια ιστορία, θα ήταν περαιτέρω αναγκαίο να μπορεί κανείς να την αφηγηθεί χωρίς να ψευδολογήσει.»

JACQUES DERRIDA

 

Στο βιβλίο δημοσιεύεται η διάλεξη του Ζακ Ντερριντά στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (1η Ιουλίου 1996), η οποία προβαίνει σε μια αποδομητική ανάγνωση των περί ψεύδους θεωριών του Πλάτωνος, του Αριστοτέλη, του Αυγουστίνου, του Μονταίνιου, του Ρουσσώ, του Καντ, του Νίτσε, του Φρόυντ, του Χάιντεγγερ, του Ώστιν, του Κοϋρέ και της Άρεντ.

Ο Ντερριντά τονίζει τα δύο παραδοσιακά αντιθετικά ζεύγη: αφ’ ενός την αλήθεια προς την πλάνη, την ανακρίβεια, αφ’ ετέρου την αληθολογία προς το ψεύδος ως ψευδολογία. Το πρώτο ζεύγος έχει γνωσιακό, επιστημολογικό, τουτέστιν εξωηθικό χαρακτήρα, ενώ το δεύτερο εγγράφεται στην ηθική. Το κλασικό ψεύδος για τον Ντερριντά είναι προθεσιακό ενέργημα: λέω ψέματα όταν έχω την πρόθεση να ψευδολογήσω, ακόμη και αν λέω την αλήθεια. Η ντερριντιανή αποδόμηση της έννοιας του ψεύδους, διακρίνοντας σταθερά το ψεύδος-ψευδολογία από την πλάνη, εστιάζει ακριβώς στη σχέση της ψευδοέπειας με την ηθική, το δίκαιο και την πολιτική, αλλά πρωτίστως εμμένει στο ότι δεν μπορούμε να αποδείξουμε πως ο ψευδόμενος λέει όντως ψέματα τη στιγμή που ψεύδεται, γιατί μπορεί να ισχυριστεί τουλάχιστον ότι έκανε λάθος, ότι δεν είχε την πρόθεση να ψευδολογήσει.
Η ηθική διάσταση του ψεύδους δηλώνεται μέσω του καθήκοντος να μην προσβάλουμε την αγία αλήθεια· εδώ η ψευδολογία συμπαρατάσσεται με την ψευδή υπόσχεση. Η δικαιική διάσταση του ψεύδους είναι εμφανής στη δικαστική τάξη υπό τη μορφή της ψευδομαρτυρίας και της επιορκίας, όπου η μαρτυρία δεν είναι απόδειξη. Τέλος, την πολιτική διάσταση του σύγχρονου ψεύδους ο Ντερριντά την εξετάζει αποδομώντας τις θέσεις αφ’ ενός του Αλεξάντρ Κοϋρέ (ψεύδος και ολοκληρωτισμός), αφ’ ετέρου της Χάννα Άρεντ (ψεύδος και πολιτική).

Jacques Derrida

Ο Ζακ Ντερριντά, εβραϊκής καταγωγής, γεννήθηκε στις 15 Ιουλίου 1930 στο αλγερινό προάστιο Ελ-Μπιάρ. Το 1949 σπουδάζει φιλοσοφία στο Παρίσι, στην περίφημη École normale supérieure. Στη Σορβόννη, ως βοηθός του Πωλ Ρικαίρ, θα διδάξει από το 1960 έως το 1964, εν συνεχεία στην École normale supérieure (1964-1984). Από το 1984 έως τον θάνατό του (8 Οκτωβρίου 2004) συνεχίζει την ακαδημαϊκή διδασκαλία στην École des hautes études en sciences sociales. Ο Ντερριντά είναι ο ιδρυτής και κύριος εκφραστής της «αποδόμησης», ενός πολυσχιδούς φιλοσοφικού ρεύματος το οποίο κατ’ ουσίαν έχει συγκροτηθεί με τη δημοσίευση τριών θεμελιακών κειμένων του το 1967: α) Η φωνή και το φαινόμενο. β) Περί γραμματολογίας. γ) Η γραφή και η διαφορά (όλα μεταφρασμένα από τον αείμνηστο Κωστή Παπαγιώργη). Προς το τέλος της δεκαετίας του 1980, η δεσπόζουσα της σκέψης του πραγματεύεται θεματικές που αφορούν στην ηθική, στο δίκαιο και στην πολιτική.

Επίσης από τον συγγραφέα Jacques Derrida

Ταυτότητα

Στην υδατογραφία Angelus Novus του Klee, ο αναπαριστάμενος άγγελος, ο Άγγελος της Ιστορίας του Benjamin, είναι ένας δυνητικός αρωγός.

» περισσότερα

Επικοινωνία

ANGELUS NOVUS, ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Γράμμου 40, Βριλήσσια 152 35, Αθήνα

Τηλέφωνο: 210-6137942

info[AT]angelus-novus[DOT]gr

Εγγραφή στο newsletter